Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Rối loạn nhịp tim là gì? Cơ chế vòng vào lại, điện tâm đồ ECG và triệt đốt sóng cao tần

Tiếng Anhcardiac arrhythmias

Tên gọi khácrối loạn nhịp timloạn nhịp timcardiac arrhythmiatim loạn nhịprung nhĩ

Rối loạn nhịp tim là các bất thường về tần số, tính chu kỳ, vị trí phát nhịp hoặc con đường dẫn truyền của xung động điện tim, dẫn đến tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều, gây suy giảm huyết động và đe dọa sinh mạng.

348 lượt xem Cập nhật 3/9/2026

Rối loạn nhịp tim (cardiac arrhythmias) là thuật ngữ y khoa chỉ bất kỳ sự sai lệch nào về tần số, tính đều đặn, nguồn gốc phát nhịp hoặc con đường dẫn truyền của xung động điện tim so với nhịp xoang bình thường. Tình trạng này có thể biểu hiện từ những cơn hồi hộp đánh trống ngực lành tính đến các rối loạn huyết động ác tính gây ngừng tim và đột tử.

Cơ chế điện sinh lý học hình thành loạn nhịp

Rối loạn nhịp phát sinh thông qua ba cơ chế điện sinh lý tế bào cơ tim cơ bản:

  • Rối loạn hình thành xung động: Bao gồm tăng tính tự động bất thường của nút xoang hoặc các ổ phát nhịp ngoại vị (tâm nhĩ, bộ nối nhĩ thất, tâm thất), và hoạt động nảy cò (triggered activity) do các điện thế sớm sau khử cực (EADs) hoặc điện thế muộn sau khử cực (DADs).
  • Cơ chế vòng vào lại (Reentry): Là cơ chế phổ biến nhất gây các cơn nhịp nhanh kịch phát. Đòi hỏi phải có hai đường dẫn truyền song song có đặc tính điện thế khác nhau (đường nhanh và đường chậm), hiện tượng nghẽn dẫn truyền một chiều ở một đường, và tốc độ dẫn truyền đủ chậm ở đường còn lại để vòng kích thích tự duy trì liên tục.
  • Rối loạn dẫn truyền: Xung động bị chậm trễ hoặc phong bế hoàn toàn trên đường đi, điển hình là các bloc xoang nhĩ, bloc nhĩ thất (độ I, II, III) và bloc nhánh bó His.

Bảng phân loại các rối loạn nhịp tim thường gặp

Nhóm rối loạn nhịp Các dạng lâm sàng chính Đặc điểm điện tâm đồ (ECG) Nguy cơ huyết động
Nhịp nhanh trên thất (SVT) Rung nhĩ (AF), cuồng nhĩ, nhịp nhanh vào lại nút nhĩ thất (AVNRT), hội chứng WPW. Phức bộ QRS hẹp (< 120 ms), sóng P biến dạng hoặc thay bằng sóng f lăn tăn. Gây huyết khối tắc mạch, suy tim, tụt huyết áp khi nhịp quá nhanh.
Nhịp nhanh thất (VT/VF) Cơn nhịp nhanh thất, rung thất, xoắn đỉnh (Torsades de Pointes). Phức bộ QRS giãn rộng (> 120 ms), mất đồng bộ nhĩ thất, sóng vô định hình. Tối khẩn cấp: ngừng tuần hoàn, trụy mạch, đột tử trong vài phút.
Nhịp chậm (Bradyarrhythmias) Hội chứng suy nút xoang, bloc nhĩ thất cấp II Mobitz II, bloc nhĩ thất hoàn toàn độ III. Tần số tim < 60 chu kỳ/phút, khoảng PR kéo dài hoặc sóng P không dẫn QRS. Thiếu máu não thoáng qua (ngất Adams-Stokes), choáng váng, suy tim ứ huyết.

Các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu

Để phát hiện chính xác bản chất và tần suất cơn loạn nhịp:

  1. Điện tâm đồ 12 chuyển đạo tiêu chuẩn: Đánh giá nhịp tim tại thời điểm thăm khám, phát hiện các hội chứng kênh ion di truyền (Brugada, QT dài, QT ngắn).
  2. Holter điện tâm đồ 24 - 72 giờ: Ghi liên tục nhịp tim trong sinh hoạt hàng ngày, xác định mối liên hệ giữa triệu chứng lâm sàng và các đoạn rối loạn nhịp ngắt quãng.
  3. Thăm dò điện sinh lý tim xâm lấn (EPS): Đặt các điện cực đa cực qua đường tĩnh mạch vào trong buồng tim để đo đạc thời gian dẫn truyền, kích thích gây cơn tim nhanh và lập bản đồ giải phẫu điện học (3D electroanatomical mapping).

Chiến lược điều trị hiện đại

Điều trị rối loạn nhịp kết hợp đa phương thức tùy theo loại nhịp và nguy cơ biến cố:

  • Thuốc chống loạn nhịp: Phân loại theo thang Vaughan Williams thành 4 nhóm chính: Nhóm I (chẹn kênh natri như lidocaine, flecainide), Nhóm II (chẹn beta-adrenergic), Nhóm III (chẹn kênh kali kéo dài điện thế hoạt động như amiodarone, sotalol), và Nhóm IV (chẹn kênh calci không dihydropyridine).
  • Triệt đốt qua ống thông (Catheter Ablation): Sử dụng năng lượng sóng có tần số radio (RF) hoặc bóng áp lạnh (Cryoballoon) để cô lập tĩnh mạch phổi trong rung nhĩ hoặc triệt đốt đường dẫn truyền phụ trong hội chứng WPW.
  • Thiết bị điện tử cấy ghép trong tim: Máy tạo nhịp vĩnh viễn (Pacemaker) điều trị nhịp chậm có triệu chứng; Máy khử rung tim tự động cấy ghép (ICD) dự phòng đột tử do nhịp nhanh thất/rung thất; và Máy tái đồng bộ tim (CRT) điều trị suy tim kèm bloc nhánh trái.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế vòng vào lại (Reentry) gây ra các cơn tim nhanh kịch phát hoạt động như thế nào?

Xảy ra khi có hai đường dẫn truyền điện học song song tạo thành một vòng khép kín; xung động bị tắc một chiều ở một đường và đi chậm qua đường còn lại, sau đó kích thích ngược lại đường đã hết thời kỳ trơ, tạo thành một vòng kích thích tự duy trì liên tục.

Biến chứng nguy hiểm nhất của rung nhĩ (Atrial Fibrillation) là gì và phòng ngừa ra sao?

Biến chứng nguy hiểm nhất là hình thành huyết khối trong tiểu nhĩ trái di chuyển lên gây nhồi máu não tắc mạch diện rộng; phòng ngừa bằng cách phân tầng nguy cơ theo thang điểm CHA2DS2-VASc và chỉ định thuốc chống đông đường uống thế hệ mới (DOACs).

Khi nào người bệnh rối loạn nhịp tim có chỉ định cấy máy tạo nhịp tim hoặc máy khử rung tim ICD?

Máy tạo nhịp tim chỉ định cho các trường hợp nhịp chậm có triệu chứng; máy khử rung tim tự động ICD chỉ định để dự phòng đột tử tiên phát hoặc thứ phát ở bệnh nhân có nguy cơ cao xảy ra nhịp nhanh thất hoặc rung thất.

Các nghiên cứu khoa học về “rối loạn nhịp”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Mới nhất

  • ỨNG DỤNG THIẾT BỊ ĐEO TÍCH HỢP TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ĐỂ TẦM SOÁT RỐI LOẠN NHỊP TẠI ĐẶC KHU CÔN ĐẢO

    Lê Đức Định Miên và cộng sự2026Tạp chí Y học Cộng đồng

    AI tóm tắt

    Thử nghiệm thực địa 187 người bệnh tại Côn Đảo đánh giá hiệu quả tầm soát rối loạn nhịp tim của thiết bị đeo OctoBeat tích hợp mô hình AI ResNet. Ngoại tâm thu trên thất (79,7%) và ngoại tâm thu thất (58,3%) chiếm đa số; mô hình AI đạt độ nhạy cao nhưng độ đặc hiệu còn thấp (p<0,001). Thiết bị mở ra tiềm năng hỗ trợ tầm soát loạn nhịp tim từ xa, dù cần tiếp tục hiệu chỉnh giảm tỷ lệ dương tính giả.

  • CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN RỐI LOẠN NHỊP TIM Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ VÚ ĐƯỢC HÓA TRỊ BẰNG PHÁC ĐỒ CÓ ANTHRACYCLINE

    Nguyễn Đình Việt và cộng sự2025Tạp chí Y Dược học Quân sự

    AI tóm tắt

    Thu thập hồi cứu trên 52 phụ nữ ung thư vú tại Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ xác định các yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim do hóa trị chứa anthracycline. Nhóm bệnh nhân dưới 50 tuổi có tỷ lệ biến cố cao hơn rõ rệt (p<0,05), trong đó nhanh xoang là thể phổ biến nhất ở người dùng liều cao hoặc ở giai đoạn bệnh muộn. Phát hiện giúp nâng cao cảnh giác độc tính loạn nhịp do hóa trị, dù quy mô nghiên cứu còn giới hạn tại một cơ sở.

  • 13. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HOLTER ĐIỆN TÂM ĐỒ 24H CỦA BỆNH NHÂN KHOA NỘI TỔNG HỢP 1 – BỆNH VIỆN GIAO THÔNG VẬN TẢI TỪ 2019 - 2024

    Nguyễn Thị Thu Hiền và cộng sự2025Tạp chí Y học Cộng đồng

    AI tóm tắt

    Khảo sát cắt ngang trên 659 bệnh nhân được theo dõi qua Holter điện tâm đồ 24h tại Bệnh viện Giao thông vận tải nhằm đánh giá các biến cố tim mạch. Dữ liệu ghi nhận nhịp nhanh xoang chiếm 77%, rung nhĩ 6,9% và ngoại tâm thu thất 5%, trong đó rối loạn nhịp tim nặng theo phân độ Lown tăng rõ ở nhóm từ 60 tuổi. Kết quả cho thấy vai trò hữu ích của Holter trong phát hiện sớm rối loạn nhịp, dù nghiên cứu còn giới hạn tại một trung tâm.

  • Hiệu quả điều trị nhịp nhanh kịch phát trên thất và rối loạn nhịp thất bằng sóng tần số radio tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long

    Nguyễn Hữu Thái và cộng sự2025Tạp chí Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực Việt Nam

    AI tóm tắt

    Theo dõi tiền cứu trên 112 bệnh nhân nhịp nhanh kịch phát trên thất và rối loạn nhịp thất được điều trị bằng triệt đốt sóng cao tần RFA tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long. Thủ thuật đạt tỷ lệ thành công vượt trội với 95,1% ở nhóm trên thất và 92,2% ở nhóm thất, giúp 94,5% người bệnh hết triệu chứng sau 6 tháng. Báo cáo cho thấy giá trị điều trị triệt căn rối loạn nhịp tại y tế tuyến tỉnh với tỷ lệ biến chứng thấp 1,8%.

  • What Do We Know So Far About Ventricular Arrhythmias and Sudden Cardiac Death Prediction in the Mitral Valve Prolapse Population? Could Biomarkers Help Us Predict Their Occurrence?

    D. Dziadosz và cộng sự2024Current Cardiology Reports

    AI tóm tắt

    Đánh giá y văn chuyên sâu phân tích nguy cơ đột tử và giá trị dự báo sinh học về biến cố rối loạn nhịp tim thất ở nhóm sa van hai lá (mitral valve prolapse). Tỷ lệ đột tử ở bệnh nhân sa van đạt khoảng 0,6% mỗi năm, cao gấp sáu lần cộng đồng do bùng phát loạn nhịp ác tính. Tác giả đề xuất phối hợp hình ảnh học và sinh hóa để phân tầng rủi ro, dù tiêu chuẩn sàng lọc lâm sàng hiện chưa hoàn toàn thống nhất.

Trích dẫn nhiều nhất

Nổi bật tại Việt Nam

  • RỐI LOẠN NHỊP TIM TRÊN HOLTER ĐIỆN TÂM ĐỒ 24 GIỜ Ở NGƯỜI BỆNH BASEDOW

    Lê Hữu Thành và cộng sự2023Tạp chí Y học Việt Nam1 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Khảo sát mô tả trên 62 bệnh nhân Basedow cường giáp tại Bệnh viện Bạch Mai đánh giá đặc điểm rối loạn nhịp tim qua Holter điện tâm đồ 24 giờ. Tỷ lệ nhanh xoang chiếm 83,9%, ngoại tâm thu nhĩ 82,3%, rung nhĩ 16,1% và ngoại tâm thu thất 11,3%, trong đó rung nhĩ tăng rõ rệt ở người từ 60 tuổi trở lên hoặc có nồng độ FT4 cao. Phát hiện giúp nhận diện sớm biến cố loạn nhịp, dù nghiên cứu còn giới hạn bởi cỡ mẫu đơn trung tâm.

  • NGHIÊN CỨU CÁC RỐI LOẠN NHỊP NHĨ NHANH Ở BỆNH NHÂN MANG MÁY TẠO NHỊP VĨNH VIỄN HAI BUỒNG TRÊN 1 NĂM

    Quỳnh Huê Hoàng và cộng sự2021Tạp chí Y học Việt Nam1 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Theo dõi cắt ngang trên 122 người bệnh mang máy tạo nhịp hai buồng tại Viện Tim mạch Bạch Mai khảo sát đặc điểm các dạng rối loạn nhịp nhĩ nhanh. Kết quả ghi nhận 58,2% bệnh nhân xuất hiện nhịp nhanh nhĩ (cơn AHRE chiếm 32,8% và rung nhĩ chiếm 25,4%), với 75% trường hợp không có triệu chứng lâm sàng và suy nút xoang làm tăng nguy cơ mắc gấp 2,6 lần. Dữ liệu giúp cảnh báo biến cố thuyên tắc do loạn nhịp thầm lặng, dù cần mở rộng theo dõi dọc sau can thiệp.

  • NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI NỒNG ĐỘ NT-PROBNP HUYẾT TƯƠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN NHỊP TIM TIM Ở BỆNH NHÂN SUY TIM DO BỆNH TIM THIẾU MÁU CỤC BỘ MẠN TÍNH

    Quang Toàn Nguyễn và cộng sự2021Tạp chí Y học Việt Nam1 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Khảo sát lâm sàng trên 136 bệnh nhân suy tim do thiếu máu cục bộ mạn tính phân tích mối liên quan giữa NT-proBNP và các thể rối loạn nhịp tim. Kết quả ghi nhận ngoại tâm thu thất là dạng loạn nhịp thường gặp nhất và giảm rõ rệt sau điều trị (p<0,001), đồng thời nồng độ NT-proBNP tăng tương ứng độ tuổi và độ suy tim. Phát hiện hỗ trợ định hướng theo dõi loạn nhịp tim qua chỉ dấu sinh học, dù còn thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn.

  • NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN NHỊP TIM VÀ BIẾN THIÊN NHỊP TIM BẰNG HOLTER ĐIỆN TIM 24 GIỜ Ở BỆNH NHÂN CAN THIỆP ĐỘNG MẠCH VÀNH TẠI BỆNH VIỆN TIM MẠCH THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM 2023-2025

    Huỳnh Kim Phượng và cộng sự2026Tạp chí Y Dược học Cần Thơ0 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Đánh giá cắt ngang ở 67 bệnh nhân hội chứng mạch vành mạn sau đặt stent tại Cần Thơ được tiến hành bằng thiết bị Holter 24 giờ. Sau 4 tuần can thiệp, 78% bệnh nhân xuất hiện rối loạn nhịp tim, phổ biến nhất là ngoại tâm thu thất chiếm 59,7% và ngoại tâm thu nhĩ chiếm 35,8%. Dữ liệu cho thấy gánh nặng ngoại tâm thu đáng kể sau nong mạch vành, đồng thời ghi nhận các chỉ số SDANN và pNN50 tăng có ý nghĩa thống kê trong theo dõi rối loạn nhịp.

  • ĐƯỜNG CONG HỌC TẬP TRONG CÁCH TIẾP CẬN CAN THIỆP KHÔNG CHIẾU TIA X TRIỆT ĐỐT RỐI LOẠN NHỊP THẤT KHỞI PHÁT TỪ ĐƯỜNG RA THẤT PHẢI

    Vũ Văn Bạ và cộng sự2025Tạp chí Y - Dược học quân sự0 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Phân tích hồi cứu trên 63 bệnh nhân bị rối loạn nhịp thất khởi phát từ đường ra thất phải được triệt đốt bằng hệ thống lập bản đồ 3D không dùng tia X tại Bệnh viện E. Khi tích lũy kinh nghiệm qua hai giai đoạn, tỷ lệ can thiệp thành công tăng rõ rệt từ 78,1% lên 96,8% với p bằng 0,03, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian thủ thuật. Công trình cho thấy hiệu quả loại bỏ rối loạn nhịp an toàn với biến chứng nhẹ chủ yếu là block nhánh phải thoáng qua 4,8%.

Mới nhất tại Việt Nam

  • BẢN ĐỒ ĐIỆN THẾ NỘI MẠC VÙNG CƠ THẤT VỊ TRÍ KHỞI PHÁT RỐI LOẠN NHỊP THẤT VÔ CĂN TỪ ĐƯỜNG RA THẤT PHẢI

    Nguyễn Đại Nghĩa và cộng sự2026Tạp chí Y học Việt Nam

    AI tóm tắt

    Đánh giá hồi cứu tại Bệnh viện E phân tích đặc điểm điện thế nội mạc ở bệnh nhân rối loạn nhịp thất vô căn đường ra thất phải qua bản đồ điện học ba chiều. Điện thế lưỡng cực trung bình đạt 3,41 ± 1,34 mV, không ghi nhận vùng điện thế thấp và vị trí đích triệt đốt có điện thế tương đương các vùng lân cận (p>0,05). Kết quả làm sáng tỏ bản chất lành tính của cơ chất điện học, cung cấp dữ liệu tham chiếu tin cậy cho can thiệp triệt đốt.

  • Long QT syndrome type 2: A case of ventricular fibrillation and literature review

    Ngô Lê Xuân và cộng sự2024TẠP CHÍ Y DƯỢC LÂM SÀNG 108

    AI tóm tắt

    Báo cáo ca lâm sàng ở bệnh nhân nữ 33 tuổi nhập viện vì ngất do rung thất trên nền hội chứng QT dài típ 2, một thể rối loạn nhịp di truyền nặng. Phân tích phân tử phát hiện đột biến mất đoạn gen KCNH2 với khoảng QT hiệu chỉnh kéo dài 567,9 ms. Diễn tiến ca bệnh làm nổi bật chỉ định cấy máy phá rung ICD nhằm dự phòng đột tử do rối loạn nhịp tim ác tính sau khi thuốc chẹn beta propranolol không thể kiểm soát các cơn xoắn đỉnh.

  • NGHIÊN CỨU RỐI LOẠN NHỊP TIM TRÊN HOLTER ĐIỆN TÂM ĐỒ 24 GIỜ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở BỆNH NHÂN HỘI CHỨNG CƯỜNG GIÁP

    Nguyễn Thị Thu Dưỡng và cộng sự2024Tạp chí Y Dược học Cần Thơ0 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Quan sát cắt ngang trên 57 bệnh nhân cường giáp tại Bệnh viện Đa khoa Long An xác định tỷ lệ và phân bố các dạng rối loạn nhịp tim qua Holter 24 giờ. Tỷ lệ phát hiện loạn nhịp chiếm 89,5%, gồm ngoại tâm thu thất 71,9%, ngoại tâm thu nhĩ 36,8% và rung nhĩ 22,8%, trong đó rung nhĩ liên quan chặt chẽ với giảm TSH và tăng NT-proBNP. Dữ liệu giúp nâng cao cảnh giác biến chứng loạn nhịp tim do nhiễm độc giáp, dù cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ.

  • CLINICAL AND SUBCLINICAL CHARACTERISTICS OF CARDIAC ARRHYTHMIAS IN CHILDREN AT CAN THO CHILDREN’S HOSPITAL

    Pham Cao Tien Dung và cộng sự2024Tạp chí Y Dược học Cần Thơ

    AI tóm tắt

    Báo cáo loạt ca bệnh trên 45 bệnh nhi tại Cần Thơ phân tích các biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng của hội chứng rối loạn nhịp tim. Triệu chứng mạch nhanh chiếm tỷ lệ cao nhất (64,4%) và nhịp nhanh xoang (sinus tachycardia) là dạng rối loạn nhịp phổ biến nhất trên điện tâm đồ (64,4%). Dữ liệu hỗ trợ nâng cao hiệu quả chẩn đoán sớm loạn nhịp ở trẻ nhỏ, dù cỡ mẫu còn hạn chế và mang tính chất đơn trung tâm.

  • ĐẶC ĐIỂM RỐI LOẠN NHỊP TIM TRÊN HOLTER ĐIỆN TÂM ĐỒ 24 GIỜ TRONG NGÀY ĐẦU SAU CAN THIỆP Ở NGƯỜI BỆNH NHỒI MÁU CƠ TIM CẤP TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 105

    Phan Anh Tuấn và cộng sự2024Tạp chí Y - Dược học quân sự

    AI tóm tắt

    Đánh giá tiến cứu trên 54 bệnh nhân nhồi máu cơ tim sau can thiệp mạch vành qua Holter điện tim 24 giờ tại Bệnh viện Quân y 105. Kết quả ghi nhận ngoại tâm thu thất xuất hiện ở 88,9% và ngoại tâm thu nhĩ ở 87%, chủ yếu mức độ nhẹ theo phân độ Lown 1 với 61,1%. Nghiên cứu nhấn mạnh diễn tiến lành tính của các dạng rối loạn nhịp tim sớm, giúp định hướng theo dõi sát biến cố rối loạn nhịp nguy hiểm.

Tài liệu tham khảo

  1. Amanda (2023). Cardiac Implantable Electronic Device Induced Tricuspid Regurgitation: A Mini Review. Cardiac Arrhythmias. DOI: 10.17816/cardar626186
  2. Rafaqat (2023). Microbes and their Role in Atrial Fibrillation: A Literature Review. JOURNAL OF CARDIAC ARRHYTHMIAS. DOI: 10.24207/jca.v37i1.3496
  3. Kanorskii (2022). Epicardial Adipose Tissue and Cardiac Arrhythmias. Cardiac Arrhythmias. DOI: 10.17816/cardar107112